Scheiden is nooit gemakkelijk, zelfs niet als je er al lang over hebt nagedacht. Onlangs maakten prins Bernhard en prinses Annette bekend dat zij na 25 jaar huwelijk uit elkaar gaan. Ze doen dat in goed overleg en met wederzijds respect. Hun aankondiging raakt veel mensen, want een scheiding na zo veel jaren samen gaat niemand onberoerd voorbij. In Nederland eindigt ongeveer één op de drie huwelijken in een scheiding. Dat betekent dat miljoenen mensen dit proces kennen, van dichtbij of vanuit hun eigen leven.
Wat er juridisch allemaal bij komt kijken
Een huwelijk ontbinden gaat niet van de ene op de andere dag. In Nederland regel je een scheiding via de rechter. Je hebt daarvoor een advocaat nodig, ook als je er samen rustig uitkomt. De advocaat dient het verzoek in bij de rechtbank. Als jullie het eens zijn over alle afspraken, spreken juristen van een echtscheiding met wederzijds goedvinden. Dat gaat vaak sneller dan een situatie waarbij partijen het oneens zijn. Bij een scheiding na een huwelijk in gemeenschap van goederen wordt het gezamenlijke vermogen verdeeld. Wie na 2018 trouwde, valt automatisch onder een beperkte gemeenschap van goederen. Wat je voor het huwelijk had, blijft dan van jou. Pensioen wordt bij een scheiding ook verdeeld, tenzij jullie andere afspraken maken.
Kinderen en co-ouderschap na een scheiding
Als er kinderen zijn, wordt de scheiding een stuk ingewikkelder. Ouders blijven na de breuk allebei verantwoordelijk voor de opvoeding. Samen maak je afspraken over waar de kinderen wonen, hoe de zorg verdeeld wordt en wie hoeveel bijdraagt aan de kosten. Dit heet een ouderschapsplan en is in Nederland verplicht als er minderjarige kinderen zijn. Co-ouderschap, waarbij kinderen de helft van de tijd bij elke ouder wonen, komt steeds vaker voor. Onderzoek laat zien dat kinderen het beste af zijn als beide ouders goed met elkaar blijven communiceren, ook na de breuk. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar het verschil voor de kinderen is groot.
De emotionele kant van uit elkaar gaan
Naast alle juridische en praktische stappen is er ook de emotionele verwerking. Uit elkaar gaan voelt voor veel mensen als een verlies, zelfs als de relatie al lang niet meer goed liep. Gevoelens van verdriet, woede, opluchting en onzekerheid wisselen elkaar vaak af. Dat is normaal. Psychologen noemen dit een rouwproces, vergelijkbaar met het verlies van een dierbare. Praten helpt, of dat nu met vrienden is, een therapeut of een gespecialiseerde scheidingsmediator. Een mediator helpt beide partijen om samen tot afspraken te komen, zonder dat de situatie uitloopt op een conflict. Voor veel stellen is dat een rustiger en goedkoper traject dan een rechtszaak.
Financiën opnieuw regelen na de breuk
Een scheiding heeft grote gevolgen voor je financiële situatie. Twee mensen die samen één huishouden runden, moeten ineens elk afzonderlijk rondkomen. De maandelijkse vaste lasten blijven vaak even hoog, maar het inkomen is per persoon lager. Het is verstandig om zo vroeg mogelijk je inkomsten en uitgaven op een rij te zetten. Denk ook aan de hypotheek als jullie samen een huis hadden. Eén van de twee kan het huis overkopen, of jullie verkopen het samen. Vergeet niet dat je toeslagen zoals huurtoeslag of zorgtoeslag opnieuw moet aanvragen als je alleenstaand wordt. Ook het doorgeven van je nieuwe situatie aan de Belastingdienst is belangrijk om te regelen.
Veelgestelde vragen over scheiden
Hoe lang duurt een scheiding in Nederland gemiddeld?
Een scheiding duurt in Nederland gemiddeld drie tot zes maanden als beide partijen het eens zijn. Als er veel discussie is over de verdeling van bezittingen of de kinderopvoeding, kan het proces veel langer duren, soms wel meer dan een jaar.
Wat is een scheidingsmediator en wanneer schakel je die in?
Een scheidingsmediator is een neutrale begeleider die beide partijen helpt om samen afspraken te maken over de scheiding. Je schakelt een mediator in als je samen tot oplossingen wilt komen zonder direct naar de rechter te stappen. Het is vaak goedkoper en minder belastend dan een juridisch gevecht.
Moet je altijd naar de rechter bij een scheiding?
Ja, in Nederland is een rechterlijke uitspraak verplicht om een huwelijk te ontbinden. Maar als je het samen eens bent en alles goed geregeld hebt, hoeft geen van beiden voor de rechter te verschijnen. De advocaat regelt dat dan schriftelijk.
Wat gebeurt er met de alimentatie na een scheiding?
Na een scheiding kan de rechter bepalen dat één van de partijen partneralimentatie betaalt aan de ander, als er een groot verschil is in inkomen. De maximale duur van partneralimentatie is in Nederland vijf jaar, maar er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als er jonge kinderen zijn of als het huwelijk lang duurde.
