De zorgsector heeft een grote invloed op het milieu. Denk aan energieverbruik, vervoer, afval en het gebruik van medicijnen. Tegelijk wil de zorg bijdragen aan gezondheid. Dat lukt beter als ook het milieu wordt meegenomen. Daarom is er de Green Deal Duurzame Zorg 3.0. Dit is een afspraak tussen de overheid, zorgorganisaties en andere partijen om samen te werken aan duurzamere zorg. Het doel is een gezonde leefomgeving voor iedereen, nu en later.
Wat is de Green Deal Duurzame Zorg 3.0
De Green Deal Duurzame Zorg 3.0 is een vrijwillige afspraak. Meer dan 300 partijen hebben hiervoor getekend. Denk aan ziekenhuizen, huisartsen, apotheken, GGZ-instellingen, ouderenzorg, en ook zorgverzekeraars en gemeenten. Ze hebben beloofd om de zorg duurzamer te maken. Deze derde versie loopt van 2022 tot en met 2026. De afspraken zijn vastgelegd in vijf doelen. Zorginstellingen kunnen zelf kiezen waar ze op inzetten, maar moeten wel jaarlijks laten zien wat ze doen. Zo worden stappen inzichtelijk en blijft er beweging in het proces.
Waarom is duurzame zorg nodig
De zorgsector is goed voor ongeveer 7 procent van de totale CO₂-uitstoot in Nederland. Ook is de sector verantwoordelijk voor veel afval en medicijnresten in het water. Daarnaast gebruiken zorginstellingen veel gas, stroom en water. Door dit te verminderen, wordt de zorg beter voor mens én natuur. Ook medewerkers en patiënten profiteren van een gezondere omgeving. Minder uitstoot, schonere lucht en meer groen rond gebouwen hebben een positief effect op gezondheid en welzijn. Dat past goed bij de taak van de zorg om mensen beter te maken en gezond te houden.
Wat zijn de vijf doelen van Green Deal 3.0
De Green Deal Duurzame Zorg 3.0 richt zich op vijf duidelijke doelen. Elk doel is gericht op een ander onderdeel van de zorg:
1. Verminderen van CO₂-uitstoot
Zorginstellingen kijken hoe ze minder energie kunnen gebruiken. Denk aan beter isoleren, zonnepanelen, warmtepompen en minder vervoer op fossiele brandstof. Ook worden gebouwen duurzamer gebouwd of verbouwd.
2. Minder gebruik van grondstoffen
Afval wordt beter gescheiden. Herbruikbare producten worden vaker ingezet. Denk aan wasbare in plaats van wegwerpjassen, of herbruikbare bakjes in plaats van plastic wegwerpbakjes. Ook inkopers letten meer op wat echt nodig is.
3. Medicijngebruik duurzamer maken
Er wordt gekeken naar medicijnen die het water vervuilen. Artsen en apothekers letten beter op hoeveel medicijnen nodig zijn. Resten worden niet zomaar weggegooid, maar netjes ingezameld.
4. Gezonde leefomgeving binnen en buiten
Groen rond gebouwen, frisse lucht binnen en aandacht voor rust en geluid. Een prettige omgeving helpt bij herstel en voorkomt nieuwe klachten. Ook voeding en beweging krijgen meer aandacht.
5. Duurzaamheid in opleiding en gedrag
Zorgmedewerkers leren hoe ze duurzaam kunnen werken. Studenten krijgen lessen over het onderwerp. Ook wordt gedrag aangepast. Bijvoorbeeld door apparaten uit te zetten als ze niet worden gebruikt of door bewuster om te gaan met materialen.
Voorbeelden van wat instellingen doen
Zorginstellingen pakken duurzaamheid op verschillende manieren aan. Hieronder een paar voorbeelden:
- Een ziekenhuis in Rotterdam heeft zonnepanelen op het dak geplaatst en gebruikt regenwater om planten te sproeien
- Een GGZ-instelling gebruikt biologische voeding en laat cliënten meehelpen in een groentetuin
- In een verpleeghuis zijn wegwerphandschoenen vervangen door herbruikbare exemplaren
- Een huisarts in Utrecht adviseert patiënten vaker om te wandelen of fietsen in plaats van meteen medicatie voor te schrijven
- Een zorgcentrum heeft oplaadpunten voor fietsen en auto’s geplaatst om duurzaam vervoer te stimuleren
Zo wordt duurzaamheid steeds meer een vast onderdeel van de zorg.
Wat levert het op
Door duurzamer te werken bespaart de zorg geld. Minder energie, minder afval en minder verspilling van medicijnen betekent lagere kosten. Daarnaast voelen medewerkers zich vaak prettiger in een groene en schone omgeving. En voor patiënten kan een gezonde leefomgeving bijdragen aan sneller herstel. Ook zorgt deelname aan de Green Deal voor meer samenwerking. Organisaties leren van elkaar en wisselen ideeën uit. Daardoor komen er steeds meer nieuwe oplossingen bij.
Hoe kunnen zorgorganisaties meedoen
Iedere zorgorganisatie kan meedoen aan de Green Deal. Meedoen begint met ondertekenen van de afspraken. Daarna kiest de organisatie doelen en maakt een plan. Het ministerie van Volksgezondheid ondersteunt met informatie en tips. Er zijn ook bijeenkomsten, werkgroepen en voorbeeldprojecten. Belangrijk is dat er binnen de organisatie mensen zijn die het onderwerp dragen. Vaak is dat een duurzaamheidscoördinator of iemand uit het management. Samen met het personeel zorgen zij ervoor dat plannen worden uitgevoerd.
Wat jij zelf kunt doen als zorgmedewerker
Ook zonder plan of grote verbouwing kun je zelf al veel doen:
- Zet apparaten uit als je ze niet gebruikt
- Gebruik herbruikbare bekers of flessen
- Kijk kritisch naar het gebruik van handschoenen, jassen of verpakkingen
- Praat met collega’s over ideeën voor verbetering
- Stimuleer beweging en gezonde voeding bij patiënten
- Denk mee over afvalscheiding en energiebesparing
Kleine veranderingen kunnen op grote schaal veel verschil maken.
Toekomst van duurzame zorg
De Green Deal Duurzame Zorg 3.0 loopt tot eind 2026. In die tijd werden resultaten verzameld. Daarna zal er waarschijnlijk een nieuwe versie komen. De afspraken zijn dus steeds in ontwikkeling. Het doel blijft: gezondere mensen in een gezondere omgeving. Zonder onnodige schade aan de aarde. De zorg is altijd in beweging. Door duurzaamheid toe te voegen aan het dagelijks werk, ontstaat een sector die beter zorgt voor mensen én de wereld om hen heen. Dat maakt de zorg toekomstbestendig en krachtig voor de generaties die nog komen.
