Bij het bouwen en maken van producten worden veel materialen gebruikt. Denk aan hout, beton, metaal of kunststof. Maar steeds vaker worden er platen gebruikt die op een duurzamere manier zijn gemaakt. Deze platen zijn beter voor het milieu, gaan lang mee en kunnen vaak worden hergebruikt of gerecycled. Ze worden gebruikt in huizen, meubels, keukens, daken en zelfs in voertuigen. Duurzame technieken helpen om deze platen te maken en toe te passen zonder veel schade aan de natuur.
Wat zijn platen in de bouw en techniek
Een plaat is een vlak en stevig stuk materiaal. Platen kunnen van hout zijn, van kunststof, van metaal of van samengestelde materialen. Ze worden vaak gebruikt voor muren, vloeren, daken of meubels. Bekende voorbeelden zijn MDF-platen, spaanplaten, multiplex en HPL-platen. Er zijn ook platen van glas, aluminium of natuursteen. De keuze hangt af van waar je de plaat voor gebruikt. In keukens gebruik je bijvoorbeeld andere platen dan voor dakbedekking. Platen zijn handig omdat ze sterk, vlak en makkelijk te bewerken zijn. Maar niet alle platen zijn duurzaam gemaakt. Daar is gelukkig steeds meer aandacht voor.
Duurzame materialen voor platen
Steeds vaker worden platen gemaakt van materialen die minder belastend zijn voor het milieu. Hieronder een paar voorbeelden van duurzame materialen:
- Bamboe: groeit snel, heeft weinig water nodig en is stevig. Het wordt vaak gebruikt voor vloeren en meubels
- Gerecycled hout: hout dat eerder is gebruikt en opnieuw wordt verwerkt tot platen
- Biobased kunststoffen: kunststoffen die gemaakt worden uit planten in plaats van aardolie
- Gerecycled plastic: oude flessen, kratten of verpakkingen worden omgesmolten tot nieuwe platen
- Restmaterialen uit fabrieken: zaagsel, stro of hennepvezels kunnen worden geperst tot platen
Deze materialen zorgen ervoor dat er minder nieuwe grondstoffen nodig zijn. Ze zorgen ook voor minder afval, omdat oude materialen een nieuw doel krijgen.
Voorbeelden van duurzame plaatsoorten
Er zijn inmiddels veel soorten platen die duurzaam worden geproduceerd. Hieronder staan een paar bekende voorbeelden:
- Multiplex van FSC-hout: dit hout komt uit bossen die op een verantwoorde manier worden beheerd
- Spaanplaat van gerecycled hout: gemaakt van zaagsel, houtresten en oude meubels
- HPL-platen met milieukeur: deze platen zijn sterk en gaan lang mee, en sommige worden deels gemaakt van natuurlijke materialen
- Vezelplaten van stro of hennep: licht en sterk, goed isolerend en helemaal plantaardig
- PET-platen van gerecycled plastic: doorzichtig of gekleurd, vaak gebruikt voor reclame of meubels
Door deze platen te gebruiken, verminder je de uitstoot van CO2 en het gebruik van nieuwe grondstoffen.
Technieken om platen duurzaam te produceren
Niet alleen het materiaal is belangrijk, maar ook de manier waarop de platen worden gemaakt. Bij duurzame productie wordt gelet op energiegebruik, afval en schadelijke stoffen. Enkele technieken die hierbij helpen zijn:
- Gebruik van groene stroom: fabrieken draaien op zonne-energie of windenergie
- Warmteterugwinning: de warmte die vrijkomt bij het maken van platen wordt opnieuw gebruikt
- Lijm zonder schadelijke stoffen: sommige lijmen geven giftige dampen. Duurzame platen gebruiken veilige, plantaardige lijmen
- Slim snijden: door het materiaal slim in stukken te verdelen is er minder afval
- Waterbesparing: sommige processen hebben veel water nodig. Duurzame fabrieken zorgen dat dit water wordt hergebruikt
Met deze technieken worden platen gemaakt met minder schade voor het milieu.
Toepassingen van duurzame platen
Duurzame platen worden gebruikt in allerlei sectoren. Je ziet ze terug in de bouw, in de meubelindustrie en zelfs in de transportsector. Hier een paar toepassingen:
- Woningbouw: platen voor muren, vloeren, daken of gevels die goed isoleren en lang meegaan
- Keukens en badkamers: watervaste platen voor kastjes, aanrechtbladen en wanden
- Meubels: tafels, kasten of stoelen van gerecycled of biobased materiaal
- Interieur van winkels of kantoren: wandbekleding, bureaus of displays van duurzame platen
- Wagens en caravans: lichte platen van bamboe of gerecycled kunststof voor een lager gewicht
Bij al deze toepassingen wordt gekeken naar sterkte, vochtbestendigheid, isolatie en uiterlijk. Duurzame platen doen op die vlakken vaak niet onder voor gewone platen.
Waarom kiezen voor duurzame platen
Het gebruik van duurzame platen heeft verschillende voordelen. Niet alleen voor het milieu, maar ook voor de gebruiker. De belangrijkste voordelen zijn:
- Minder gebruik van nieuwe grondstoffen: materialen worden hergebruikt of zijn snel hernieuwbaar, zoals bamboe
- Minder afval: oude materialen krijgen een tweede leven
- Gezonder binnenklimaat: minder schadelijke stoffen in lijm of verf
- Mogelijkheid tot recycling: sommige platen kunnen na gebruik weer worden verwerkt
- Lange levensduur: duurzame platen zijn vaak stevig en blijven lang mooi
Steeds meer bouwbedrijven, ontwerpers en doe-het-zelvers kiezen daarom bewust voor duurzame platen.
Waar je duurzame platen kunt kopen
Duurzame platen zijn steeds beter verkrijgbaar. Grote bouwmarkten hebben vaak een aparte hoek met milieuvriendelijke materialen. Ook zijn er gespecialiseerde winkels en webshops die alleen maar duurzame bouwmaterialen verkopen. Bij de aankoop kun je letten op keurmerken zoals:
- FSC of PEFC: voor hout uit goed beheerde bossen
- Cradle to Cradle: producten die helemaal opnieuw kunnen worden gebruikt zonder afval
- Ecolabel of Natureplus: voor bouwmaterialen die minder schadelijk zijn voor mens en milieu
Vraag bij twijfel om advies in de winkel of bij een vakman. Die kunnen vaak vertellen welk materiaal het meest geschikt is voor jouw project.
Wat je zelf kunt doen met duurzame platen
Ook als je zelf klust of iets maakt, kun je duurzame platen gebruiken. Een paar tips:
- Gebruik reststukken: vraag bij een houthandel of ze restmateriaal hebben liggen
- Hergebruik oude meubels of panelen: zaag een oud kastje in stukken en maak er iets nieuws van
- Gebruik materialen die je kunt bewerken zonder speciale machines: zoals bamboe- of hennepplaten
- Let op de afwerking: kies verf of olie op waterbasis zonder schadelijke stoffen
Zelf werken met duurzame platen is niet moeilijker dan met gewone platen. Je maakt er iets moois van dat ook nog eens goed is voor de wereld om je heen. Dat geeft extra voldoening bij elk project.
