Wetgeving rond duurzaamheid verandert snel. Steeds meer bedrijven krijgen te maken met nieuwe regels over hoe zij omgaan met het milieu, hun personeel en de manier waarop ze besluiten nemen. Dit valt onder de noemer ESG, wat staat voor Environment, Social en Governance. In het Nederlands gaat het om milieu, sociale aspecten en goed bestuur. De Europese Unie loopt voorop met het opstellen van regels die bedrijven verplichten om hierover open te zijn. Voor veel ondernemers voelt dit als een grote stap, maar het begint allemaal met begrijpen wat er precies van je wordt verwacht.
Wat ESG inhoudt en waarom de EU dit regelt
ESG gaat over drie grote thema’s. Het eerste thema, milieu, richt zich op zaken als CO2-uitstoot, energieverbruik en het omgaan met afval. Het tweede thema, sociale aspecten, gaat over arbeidsomstandigheden, diversiteit op de werkvloer en de impact op gemeenschappen. Het derde thema, goed bestuur, kijkt naar hoe een bedrijf wordt geleid en of er eerlijk en transparant wordt gewerkt. De Europese Unie heeft besloten dat bedrijven niet langer vrijblijvend over deze onderwerpen mogen rapporteren. Met de Green Deal als achterliggende ambitie wil de EU de economie verduurzamen en investeringen in duurzame bedrijven stimuleren. Daarom zijn er bindende regels gekomen die stap voor stap gelden voor steeds meer organisaties.
De CSRD: de belangrijkste nieuwe rapportageverplichting
Een van de bekendste nieuwe regels is de Corporate Sustainability Reporting Directive, afgekort als CSRD. Deze richtlijn verplicht grote bedrijven om jaarlijks te rapporteren over hun impact op mens en milieu. Daarvóór bestond er al de NFRD, een vroegere versie die alleen gold voor de allergrootste ondernemingen. De CSRD gaat verder en trekt de grens lager. Bedrijven met meer dan 250 werknemers of een jaaromzet boven 40 miljoen euro vallen er onder. Zij moeten rapporteren volgens vaste Europese standaarden, de zogenoemde ESRS. Het gaat dan om informatie over klimaatbeleid, werknemersrechten, mensenrechten in de keten en de manier waarop het bestuur omgaat met duurzaamheidsrisico’s. Voor veel middelgrote bedrijven is dit nieuw terrein.
Wat bedrijven concreet moeten doen
Rapporteren over duurzaamheid vraagt om voorbereiding. Bedrijven moeten eerst in kaart brengen welke duurzaamheidsonderwerpen relevant zijn voor hun activiteiten. Dat heet een materialiteitsanalyse. Hierin kijken ze zowel naar de invloed van hun bedrijf op de wereld als naar de invloed van duurzaamheidskwesties op hun eigen bedrijfsvoering. Daarna verzamelen ze de juiste gegevens en leggen ze vast hoe ze die meten. Het duurzaamheidsverslag moet uiteindelijk worden opgenomen in het jaarverslag en worden gecontroleerd door een externe accountant. Wie dit nu nog niet heeft geregeld, doet er goed aan snel te beginnen. De invoering verloopt gefaseerd, maar de deadlines komen dichterbij.
Gevolgen voor kleinere bedrijven en toeleveranciers
Niet alleen grote organisaties krijgen met deze regels te maken. Kleine en middelgrote bedrijven die leveren aan grotere ondernemingen merken al dat hun klanten om informatie vragen. Een grote opdrachtgever die zelf moet rapporteren over zijn keten, heeft die informatie nodig van zijn leveranciers. Dit betekent dat ook een kleiner bedrijf dat zelf buiten de wettelijke verplichting valt, toch gegevens moet aanleveren over zijn uitstoot, arbeidsomstandigheden of gebruik van grondstoffen. Wie dit niet kan laten zien, loopt het risico contracten te verliezen. De nieuwe regelgeving heeft dus indirect een groot bereik, ook voor bedrijven die er formeel niet onder vallen.
Veelgestelde vragen
Vanaf wanneer geldt de CSRD voor mijn bedrijf?
De CSRD wordt gefaseerd ingevoerd. Grote beursgenoteerde bedrijven met meer dan 500 werknemers moesten al rapporteren over het boekjaar 2024. Andere grote bedrijven volgen met verslagjaar 2025. Beursgenoteerde kleine en middelgrote bedrijven komen daar later bij. De exacte datum hangt af van de grootte en het type organisatie.
Wat is het verschil tussen een duurzaamheidsverslag en een jaarverslag?
Een jaarverslag geeft een financieel overzicht van een bedrijf over het afgelopen jaar. Een duurzaamheidsverslag gaat over de impact van het bedrijf op milieu en samenleving. Onder de nieuwe regels moeten bedrijven het duurzaamheidsverslag opnemen als vast onderdeel van het jaarverslag, zodat beide samen worden gepubliceerd en gecontroleerd.
Moet een accountant het duurzaamheidsverslag controleren?
Ja, de CSRD verplicht bedrijven om hun duurzaamheidsrapportage te laten controleren door een onafhankelijke externe partij, zoals een accountant. In eerste instantie is een beperkte controle voldoende, maar op termijn wordt een diepgaandere controle verwacht. Dit is vergelijkbaar met de manier waarop financiële cijfers al worden gecontroleerd.
Wat gebeurt er als een bedrijf niet rapporteert?
Bedrijven die verplicht zijn te rapporteren maar dat niet doen, kunnen te maken krijgen met sancties. De precieze handhaving verschilt per land, omdat lidstaten zelf bepalen hoe zij de regels naleven. In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten toezicht op naleving bij beursgenoteerde bedrijven. Niet rapporteren kan leiden tot boetes of reputatieschade.
